Excel-də SUM funksiyası nədir və necə istifadə olunur?

Excel-də SUM funksiyası nədir və necə istifadə olunur?

Excel-də işləyərkən ən çox ehtiyac duyulan əməliyyatlardan biri rəqəmlərin cəmini hesablamaqdır. Satışların ümumi məbləğini tapmaq, aylıq xərcləri toplamaq, iş saatlarını hesablamaq və ya cədvəldəki rəqəmlərin yekununu çıxarmaq üçün bunu tez-tez edirik. Bu işi hər dəfə rəqəmləri ayrı-ayrılıqda toplamaqla yerinə yetirmək həm vaxt aparır, həm də səhv ehtimalını artırır. Məhz buna görə Excel-də SUM funksiyası ən əsas və faydalı funksiyalardan biridir. SUM seçilmiş xanaların və ya müəyyən diapazondakı rəqəmlərin cəmini avtomatik hesablayır. Bu məqalədə SUM funksiyasının nə olduğunu, necə yazıldığını, hansı hallarda istifadə edildiyini və SUMIF ilə SUMIFS funksiyalarından nə ilə fərqləndiyini sadə nümunələrlə izah edəcəyik.

Excel-də SUM funksiyası nədir?

SUM funksiyası Excel-də rəqəmləri toplamaq üçün istifadə olunan riyazi funksiyadır. Funksiya bir neçə rəqəmi, ayrı-ayrı xanaları və ya bütöv xana aralığını toplamağa imkan verir.

SUM funksiyasının əsas yazılış forması belədir:

=SUM(A1:A10)

Burada:

• = işarəsi Excel-ə formula yazıldığını bildirir;
• SUM istifadə etdiyimiz funksiyanın adıdır;
• A1:A10 isə toplanacaq xanaların diapazonudur.

Bu formula A1-dən A10-a qədər olan bütün rəqəmləri toplayaraq nəticəni formula yazılan xanada göstərir.

Məsələn, A1 xanasında 10, A2-də 20, A3-də isə 30 yazılıbsa:

=SUM(A1:A3)

formulasının nəticəsi 60 olacaq.

Excel-də SUM funksiyasından necə istifadə olunur?

SUM funksiyasından istifadə etməyin bir neçə üsulu var. Ən sadə üsul formulanı birbaşa xanaya yazmaqdır. Tutaq ki, B2-dən B6-ya qədər olan xanalarda beş məhsulun satış məbləğləri qeyd olunub. Ümumi satışı hesablamaq üçün boş bir xana seçib aşağıdakı formulanı yazmaq kifayətdir:

=SUM(B2:B6)

Enter düyməsini sıxdıqdan sonra Excel həmin xanalardakı rəqəmləri avtomatik toplayacaq. Bir-birinə bitişik olmayan xanaları da SUM funksiyası ilə toplamaq mümkündür. Məsələn:

=SUM(A2;C2;E2)

və ya Excel-in dil və regional parametrlərindən asılı olaraq:

=SUM(A2,C2,E2)

Bu zaman yalnız göstərilən xanaların dəyərləri toplanır. Bir neçə ayrı diapazonu da eyni formulaya daxil etmək olar. Məsələn:

=SUM(A1:A5;C1:C5)

Bu formula həm A1:A5, həm də C1:C5 aralığındakı rəqəmlərin ümumi cəmini hesablayır.

AutoSum ilə rəqəmləri daha sürətli toplamaq

Formulanı hər dəfə əl ilə yazmaq məcburi deyil. Excel-də bunun üçün AutoSum funksiyası mövcuddur. Məsələn, A1-dən A10-a qədər rəqəmlər yazılıbsa, A11 xanasını seçərək AutoSum düyməsindən istifadə edə bilərsiniz. Excel adətən yuxarıdakı rəqəmlərin yerləşdiyi diapazonu avtomatik müəyyənləşdirir və belə bir formula yaradır:

=SUM(A1:A10)

Diapazon düzgün seçilibsə, sadəcə Enter düyməsini sıxmaq kifayətdir. AutoSum xüsusilə böyük cədvəllərlə işləyərkən vaxt qazandırır. Eyni üsulla sətirdə yerləşən rəqəmləri də toplamaq mümkündür.

SUM funksiyası hansı hallarda istifadə olunur?

Excel-də toplama əməliyyatı yalnız sadə rəqəmləri cəmləmək üçün lazım deyil. SUM funksiyası gündəlik işdə fərqli məqsədlər üçün istifadə oluna bilər.

Məsələn:

• aylıq gəlir və xərclərin hesablanması;
• məhsullar üzrə ümumi satışın tapılması;
• işçilərin işlədiyi ümumi saatların hesablanması;
• büdcədəki müxtəlif xərclərin birləşdirilməsi;
• anbar məlumatlarının ümumi sayının tapılması;
• hesabatlarda aylıq və illik yekunların hesablanması.

Məsələn, yanvardan dekabra qədər aylıq satışlar B2:B13 xanalarında yerləşirsə, illik satışı tapmaq üçün:

=SUM(B2:B13)

formulasından istifadə etmək olar. Bu üsul rəqəmləri B2+B3+B4... şəklində ayrıca yazmaqdan daha rahatdır və cədvəldə dəyişiklik olduqda formulanın idarə edilməsini asanlaşdırır.

SUM, SUMIF və SUMIFS arasında fərq nədir?

Excel öyrənərkən SUM funksiyasından sonra tez-tez SUMIF və SUMIFS funksiyaları ilə də qarşılaşacaqsınız. Adları oxşar olsa da, onların istifadə məqsədi fərqlidir. SUM heç bir şərt qoymadan seçilmiş rəqəmləri toplayır.

Məsələn:

=SUM(B2:B10)

B2:B10 diapazonundakı bütün uyğun rəqəmləri toplayır. SUMIF isə yalnız bir şərtə uyğun olan rəqəmlərin cəmini tapmaq üçün istifadə olunur. Məsələn, cədvəldə müxtəlif məhsulların satışları varsa və yalnız “Laptop” məhsulunun ümumi satışını hesablamaq istəyirsinizsə, SUMIF funksiyasından istifadə edə bilərsiniz. SUMIFS isə bir neçə şərtə əsasən toplama aparmaq üçün istifadə edilir. Məsələn, yalnız “Laptop” məhsulunun Bakı filialında həyata keçirilmiş satışlarının ümumi məbləğini hesablamaq istəyirsinizsə, bir neçə meyar olduğu üçün SUMIFS daha uyğun seçimdir.

Sadə şəkildə desək:

• SUM — bütün uyğun rəqəmləri toplayır;
• SUMIF — bir şərtə görə toplayır;
• SUMIFS — bir neçə şərtə görə toplayır.

SUM funksiyasından istifadə zamanı diqqət edilməli məqamlar

SUM sadə funksiya olsa da, yanlış diapazon seçimi nəticəni dəyişə bilər. Buna görə formula yazarkən hansı xanaların daxil edildiyini yoxlamaq vacibdir. Ən çox rast gəlinən problemlərdən biri rəqəmlərin Excel-də mətn formatında saxlanmasıdır. Xana rəqəm kimi görünsə də, əslində mətn formatındadırsa, hesablamada gözlənilən nəticə alınmaya bilər. Digər vacib məqam yeni sətirlər əlavə etdikdə formulanın həmin məlumatları əhatə edib-etmədiyini yoxlamaqdır. Xüsusilə davamlı yenilənən cədvəllərdə diapazonun düzgün seçilməsi əhəmiyyətlidir. Böyük hesabatlarda isə formulaları yazdıqdan sonra nəticəni ən azı bir dəfə əl ilə və ya alternativ üsulla yoxlamaq yaxşı vərdişdir.

Tez-tez verilən suallar

Excel-də rəqəmləri necə toplamaq olar?

Ən rahat üsullardan biri SUM funksiyasıdır. Məsələn, A1:A10 xanalarını toplamaq üçün =SUM(A1:A10) formulasını yazmaq olar.

SUM funksiyası nə üçün istifadə olunur?

SUM seçilmiş rəqəmlərin, xanaların və ya xana diapazonlarının ümumi cəmini hesablamaq üçün istifadə olunur.

Excel-də bütün sütunu necə toplamaq olar?

Məsələn, A sütunundakı rəqəmləri toplamaq üçün =SUM(A:A) formulasından istifadə edə bilərsiniz. Böyük cədvəllərdə isə yalnız lazım olan diapazonu seçmək daha məqsədəuyğundur.

SUMIF ilə SUM arasında fərq nədir?

SUM bütün seçilmiş rəqəmləri toplayır. SUMIF isə yalnız müəyyən edilmiş bir şərtə uyğun rəqəmləri cəmləyir.

SUM funksiyasını öyrənmək çətindir?

Xeyr. SUM Excel-də öyrənilməsi ən sadə funksiyalardan biridir. Bir neçə praktiki nümunə hazırladıqdan sonra istifadəsini rahat şəkildə mənimsəmək mümkündür.

Nəticə

Excel-də SUM funksiyası gündəlik hesablamaları daha sürətli və rahat yerinə yetirməyə kömək edən əsas Excel funksiyalarından biridir. Bir neçə xanadan minlərlə sətrə qədər rəqəmlərin yekununu qısa formula ilə hesablamaq mümkündür. Excel öyrənməyə yeni başlayırsınızsa, SUM-u yaxşı mənimsədikdən sonra AVERAGE, COUNT, MAX, MIN, SUMIF və SUMIFS kimi digər əsas funksiyalara keçə bilərsiniz. Bu funksiyalarla işləməyi öyrənmək Excel-də daha sürətli hesablama aparmağa və məlumatları daha düzgün təhlil etməyə imkan verir.

Əgər Microsoft Office proqramlarını peşəkar səviyyədə öyrənmək və gündəlik iş prosesində daha effektiv istifadə etmək istəyirsinizsə, JET Academy-də keçirilən Ofis Proqramları Təlimi sizin üçün uyğun seçimdir. Təlimdə Microsoft Word, Excel, PowerPoint və Outlook proqramları praktiki şəkildə öyrədilir. Təlim haqqında ətraflı məlumat və qeydiyyat üçün növbəti linkə keçid edin: https://jetacademy.az/az/tedris-saheleri/ofis-proqramlari-telimi